शिक्षण

आपले जग

जागतिक – गाव शहरे, व राज्य

ऑर्हूस 

English

Hindi

Marathi

Bengali

Gujarati

Nepali

Kannada

Malayalam

Tamil

Telugu

Urdu

MAT-Trasnlation

MAT-Auto Generation

Vikas AI

Chatbot

Calendar

Assamese

Bodo

Dongri

Kashmiri

Konkani

Maithili

Manipuri

Odia

Punjabi

Sanskrit

Santali

Sindhi

Education

/education/भारतीय-शिक्षण-व्यवस्थेचा-आढावा-रचना,-उपक्रम-आणि-आव्हाने

सार्वजनिक आणि खाजगी संस्थांचे विविध मिश्रण असलेली भारतीय शिक्षण प्रणाली सर्व नागरिकांना दर्जेदार शिक्षण प्रदान करण्याचे उद्दिष्ट ठेवते. प्रगती असूनही, तिला असमान प्रवेश आणि गुणवत्तेच्या चिंतांसारख्या आव्हानांचा सामना करावा लागतो, परंतु NEP 2020 आणि तंत्रज्ञानाचा वापर यासारखे उपक्रम सुधारणेसाठी महत्त्वपूर्ण संधी देतात.

/education/3030-एकलव्य-stem-एज्युकेशन-ऑनलाइन-सिरीज

 3030 एकलव्य STEM एज्युकेशन ऑनलाइन सिरीज बद्दल माहिती प्रदान करते, CBSE द्वारे सेंटर फॉर क्रिएटिव्ह लर्निंग, IIT, गांधीनगर यांच्या सहकार्याने एक उपक्रम.

/education/बारा-गुंबद-मकबरा-आणि-मशीद-लोधी-गार्डन-दिल्ली

दिल्लीतील लोधी गार्डन येथील बारा गुंबद मकबरा आणि मशिदीची माहिती प्रदान करते

/education/93593f92694d92f93e92a940920947-935-92e93993e93593f92694d92f93e93292f947

या विभागात महाराष्ट्र, राष्ट्रीय व जागतिक विद्यापीठे व  महाविद्यालयांची आणि विविध शास्त्रीय व संशोधन संस्थांची  माहिती देण्यात आली आहे. 

/education/93693f91594d937923-93890292c902927940924-91593e939940-92e93e93993f92494092a91f-92b93f93294d92e94d938

या विभागात विद्यार्थ्यांना, शिक्षकांना तसेच इतरांना उपयोगी पडतील आशा काही माहितीपट (फिल्म) दिल्या आहेत. 

ई-मेधा (ई-मेडिकल हेरिटेज ऍक्सेशन कॅटलॉग) पोर्टल, नॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ इंडियन मेडिकल हेरिटेज (NIIMH) बद्दल माहिती प्रदान करते, जे पारंपारिक औषधांचे शहाणपण दर्शविणारी 12,000 हून अधिक पुस्तके ऍक्सेस करण्याची परवानगी देते.

/education/93693f91594d93792393e91a93e-90592793f91593e930

या विभागात शिक्षणाच्या अधिकाराविषयी माहिती देण्यात आली आहे. यात बालकांचे अधिकार, त्या बद्दलची पुस्तिका, अंध व अपंग मुलांच्या शिक्षणाचा अधिकार या बद्दल माहिती देण्यात आली आहे.

/education/स्वातंत्रदिन

स्वातंत्र्यदिन हा केवळ झेंडावंदन करण्याचा आणि सुट्टी उपभोगण्याचा दिवस नाही, तर तो आपल्या देशाप्रती असलेल्या कर्तव्यांची पुनर्रचना करण्याचा दिवस आहे. चला, या १५ ऑगस्टला आपण सगळे मिळून एकच संकल्प करूया ...देशाला अधिक समृद्ध, सुरक्षित आणि समतावादी बनवण्यासाठी आपण सतत कार्यरत राहू.

जय हिंद जय भारत

या विभागात शिक्षणा विषयी भारत सरकारच्या विविध योजना, कार्यक्रमांची माहिती देण्यात आली आहे.

या विभागात लोक सेवा आयोगाच्या परीक्षा, प्रवेश परीक्षा पदवी नंतर, १० वी नंतर, १२ वी नंतर या विषयांची माहिती देण्यात आली आहे.

/education/93893e93993f92494d92f93e93593f93792f940-93893094d93591593e939940

या विभागात प्रादेशिक, राष्ट्रीय व आंतरराष्ट्रीय साहित्य, साहित्य प्रकार व साहित्यिकांची माहिती देण्यात आली आहे.

/education/पीएम-ई-विद्या

PM e-VIDYA बद्दल माहिती प्रदान करते - शैक्षणिक संसाधनांसाठी एक बहुविध प्रवेश उपक्रम.

/education/नॅशनल-कौन्सिल-फॉर-हॉटेल-मॅनेजमेंट-जॉइंट-एंट्रन्स-एक्झामिनेशन-(nchm-jee)

B.Sc च्या प्रवेशासाठी नॅशनल टेस्टिंग एजन्सी (NTA) द्वारे आयोजित नॅशनल कौन्सिल फॉर हॉटेल मॅनेजमेंट जॉइंट एंट्रन्स एक्झामिनेशन (NCHM JEE) बद्दल माहिती प्रदान करते . (आतिथ्य आणि हॉटेल प्रशासन) शैक्षणिक वर्ष 2026-27 साठी नॅशनल कौन्सिल फॉर हॉटेल मॅनेजमेंट अँड केटरिंग टेक्नॉलॉजी (NCHM&amp;CT) शी संलग्न हॉटेल मॅनेजमेंट (IHM) संस्थेतील अभ्यासक्रम.

/education/प्रक्रिया-सुरक्षिततेतील-पदव्युत्तर-पदविका-कार्यक्रम

 कारखान्यांमध्ये कामाच्या ठिकाणी होणाऱ्या अपघातांना तोंड देण्यासाठी आयआयटी मद्रासने सुरू केलेल्या अशा प्रकारच्या पहिल्याच पदव्युत्तर पदविका कार्यक्रमाबद्दल माहिती प्रदान करते. 

या विभागात विविध शैक्षणिक संसाधनांच्या लिंक्स  दिल्या आहेत. 

या मध्ये विविध उपयुक्त ई- पुस्तके देण्यात आलेली आहेत. 

प्रस्तुत स्वलिखित कविता मानवी जीवनातील संवेदना, निसर्गप्रेम, आशावाद आणि सकारात्मक जीवनमूल्ये यांचे प्रभावी चित्रण करते. कवितेत भावनांची सहज अभिव्यक्ती असून, वाचकाला आत्मपरीक्षणाची आणि जीवनाकडे नव्या दृष्टीने पाहण्याची प्रेरणा मिळते. साधी, ओघवती आणि अर्थपूर्ण भाषा हे या कवितेचे वैशिष्ट्य आहे.

/education/नॅशनल-इन्स्टिट्यूट-ऑफ-फॅशन-टेक्नॉलॉजी-प्रवेश-परीक्षा-2025-(niftee-2025)

नॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ फॅशन टेक्नॉलॉजी प्रवेश परीक्षा 2025 (NIFTEE 2025) ही नॅशनल टेस्टिंग एजन्सी (NTA) द्वारे UG, PG आणि Ph.D मध्ये प्रवेशासाठी घेतली जाईल. शैक्षणिक सत्र 2025-26 साठी संगणक आधारित चाचणी (CBT) / पेपर आधारित चाचणी (PBT) मोडमध्ये संपूर्ण भारतातील हिंदी आणि इंग्रजी माध्यमांमधील 82 शहरांमध्ये शैक्षणिक वर्ष 2025-26 साठी कार्यक्रम.

/education/आंतरविद्याशाखीय-शिक्षण-21व्या-शतकासाठी-विद्यार्थ्यांना-तयार-करणे

आंतरविद्याशाखीय शिक्षण हे विषयांमधील संबंध वाढवून आणि जटिल, वास्तविक-जगातील आव्हानांसाठी आवश्यक असलेल्या गंभीर विचारसरणी आणि समस्या सोडवण्याच्या कौशल्यांसह विद्यार्थ्यांना सुसज्ज करून पारंपारिक, सिल्ड अभ्यासक्रमापेक्षा अधिक प्रभावी शैक्षणिक दृष्टिकोन प्रदान करते. ही समग्र पद्धत प्रतिबद्धता वाढवते, 21व्या शतकातील महत्त्वपूर्ण कौशल्ये विकसित करते आणि विद्यार्थ्यांना वेगाने विकसित होत असलेल्या भविष्यासाठी तयार करते.

या विभागात शिक्षकांसाठी शिकवणे व शिकणे, माहिती तंत्रज्ञानाचा वापर, मूल्य शिक्षण, शिकवण्याच्या पद्धतीत सुधारणा करण्यासाठी तंत्रज्ञानाचा वापर या विषयी माहिती देण्यात आली आहे

शिक्षण क्षेत्रतील इतर माहिती

/education/ऑटोमेटेड-परमनंट-अकादमिक-अकाउंट-रजिस्ट्री

विद्यार्थ्यांसाठी ऑटोमेटेड परमनंट अकादमिक अकाउंट रजिस्ट्री (APAAR) बद्दल अधिक जाणून घ्या

या विभागात शिक्षण क्षेत्रातील यशोगाथांची माहित देण्यात आली आहे. धोरणे व योजना या विभागात शिक्षणा विषयी भारत सरकारच्या विविध योजना, कार्यक्रमांची माहिती देण्यात आली आहे

या विभागात शिशु गटातील मुलांसाठीच्या आवश्यक असणारया गोष्टीची माहिती देण्यात आली आहे. यात त्यांना आवडतील अश्या गाणी, गोष्टी, खेळ, गीते इ. ची माहिती देण्यात आली आहे.

/education/93594d92f93593893e92f-92e93e93094d91792693094d936928

या विभागात औद्योगिक तंत्रज्ञानाची माहिती, शिक्षण संस्था, उद्योगधंदे व व्यवसायांची माहिती, पारंपारिक व्यवसायांची माहिती यात देण्यात आली आहे.

या विभागात शालेय शिक्षणासाठी माहिती तंत्रज्ञानाचा वापर, संगणकाविषयी माहिती या विषयी माहिती देण्यात आली आहे

/education/कापड-उद्योगातील-सांडपाण्यावर-प्रक्रिया-करण्यासाठी-नवीन-तंत्रज्ञान

वस्त्र उद्योगातील सांडपाण्यावर कार्यक्षमतेने प्रक्रिया करण्यासाठी भारतीय तंत्रज्ञान संस्था मद्रास (IIT मद्रास) ने विकसित आणि वापरलेल्या प्रगत नवीन तंत्रज्ञानाची माहिती प्रदान करते.

/education/91a93e932942-91892193e92e94b921940

या विभागात चालू घडामोडी अर्थात (करंट अफेअर्स ) विषयी माहिती दिली आहे 

/education/समुद्राच्या-पाण्याचे-क्षारीकरण-करण्यासाठी-उच्च-दाब-पॉलिमरिक-पडदा

संरक्षण संशोधन आणि विकास संघटनेने (DRDO) विकसित केलेल्या समुद्राच्या पाण्याचे क्षारीकरण करण्यासाठी उच्च-दाब पॉलिमरिक पडदा बद्दल माहिती प्रदान करते.

/education/धार्मिक-संस्था-आणि-पर्यटन-सेवांचे-बनावटीकरण-करून-ऑनलाइन-बुकिंग-घोटाळे

 नागरिकांनी ऑनलाइन बुकिंग फसवणुकींबद्दल जागरूक राहावे, विशेषतः देशभरातील धार्मिक यात्रेकरू आणि पर्यटकांना लक्ष्य करणाऱ्या फसवणुकींबद्दल. 

/education/apala-jag/91c93e91792493f915-2013-91793e935-936939930947-935-93093e91c94d92f/92e93e90192a94793294d92f947

माँपेल्ये : फ्रान्समधील दक्षिण किनाऱ्यालगत लेल्ये नदीवर वसलेले शहर व एरो या शासकीय विभागाचे मुख्य ठिकाण. हे भूमध्य समुद्र किनाऱ्यापासून १० किमी. आणि मार्से शहरापासून पश्चिमेस सु. ७५ किमी. अंतरावर आहे.

/education/apala-jag/91c93e91792493f915-2013-91793e935-936939930947-935-93093e91c94d92f/94d93994b921-90692f932902921

ऱ्होड आयलंड : अमेरिकेच्या संयुक्त संस्थानांतील ईशान्येकडील न्यु इंग्लंड या सहा राज्यांच्या विभागीय प्रदेशातील एक राज्य, तसेच देशातील मूळ तेरा वसाहतीपैंकी एक वसाहत. क्षेत्रफळ ३, १४४ चौ. किमी. पैकी ४२८ चौ. किमी. अंतर्गत जलाशयांखाली. लोकसंख्या ९,७५,००० (१९८६ अंदाज). दक्षिणोत्तर कमाल लांबी ७७ किमी. व पूर्व-पश्चिम कमाल रुंदी ६० किमी.

/education/apala-jag/91c93e91792493f915-2013-91793e935-936939930947-935-93093e91c94d92f/91793e92c93e901

गाबाँ : आफ्रिकेच्या पश्चिम किनाऱ्यावरील गणतंत्र. क्षेत्रफळ २,६७,६७५  चौ. किमी. लोकसंख्या ४,७५,ooo ( १९७o ). २० उ.ते  ३० द. व ९० पू. ते १४० पू. यादरम्यान वसलेल्या या देशाच्या उत्तरेस रीओमुनी (विषुववृत्तीय गिनी) व कॅमेरून, पूर्वेस व दक्षिणेस काँगो ( ब्रॅझाव्हिल) आणि पश्चिमेस अटलांटिक महासागर आहे. किनारा सु. ८oo किमी. आहे. लीब्रव्हिल ही राजधानी आहे.

/education/apala-jag/91c93e91792493f915-2013-91793e935-936939930947-935-93093e91c94d92f/91594593694d91793e930

कॅश्गार : (चिनी शूफू किंवा सूफू). चीनच्या सिंक्यागं ऊईगुर स्वायत्त विभागातील व कॅश्गार मरुद्यानातील व्यापारी शहर. लोकसंख्या १७५०००(१९७० अंदाज). पामीरमधून आलेल्या तिएनशान व मुझाताघ आता ह्या पर्वतरांगा मिळतात, तेथे सु. १२२० मी. उंचीवर कॅश्गार नदीकाठी, तारीम खोऱ्याच्या पश्चिमेस हे वसलेले आहे.

/education/apala-jag/91c93e91792493f915-2013-91793e935-936939930947-935-93093e91c94d92f/92194792894d92e93e93094d915

डेन्मार्क : यूरोपच्या उत्तरेकडील स्कँडिनेव्हिया प्रदेशातील एक सांवैधानिक राजेशाहीचा देश. क्षेत्रफळ ४३,०६९ चौ. किमी. त्यापैकी ७०० चौ. किमी. पाण्याखाली. लोकसंख्या ५०,३६,१८४ (१९७४ अंदाज). विस्तार ५४° ३३' उ. ते ५७° ४५' उ. आणि ८° ४' पू. ते १५° १२' पू. यांदरम्यान. पूर्व-पश्चिम विस्तार सु. ४०० किमी.

/education/apala-jag/91c93e91792493f915-2013-91793e935-936939930947-935-93093e91c94d92f/92e94593894591a94293894791f94d938

मॅसॅचूसेट्स : अमेरिकेच्या संयुक्त संस्थानांच्या ईशान्य कोपऱ्यातील न्यू इंग्लंड प्रदेशातील सहा राज्यांपैकी एक राज्य. लोकसंख्या ५७,३७,०३७ (१९८०). पूर्व-पश्चिम लांबी ३०५ किमी., दक्षिणोत्तर रुंदी १७७ किमी., क्षेत्रफळ २२,६४६ चौ.किमी. पैकी अतर्गत जलाशय १,१९१ चौ. किमी. राज्याचा आकार साधारणपणे आयताकृती आहे.

/education/apala-jag/91c93e91792493f915-2013-91793e935-936939930947-935-93093e91c94d92f/92f94793094793594d93993e928

येरेव्हान : सोव्हिएट युनियनच्या नैर्ऋत्य भागातील ॲरारात पर्वताच्या पायथ्याशी असलेले प्रसिद्ध औद्योगिक शहर आणि आर्मेनिया या घटक राज्याची राजधानी. ते तुर्कस्तानच्या सरहद्दीपासून सु. २३ किमी.वर झांगा (रझदान) नदीच्या डाव्या काठावर वसले आहे. ते मॉस्कोच्या आग्नेयीस सु. १,७७० किमी.वर आहे.

/education/apala-jag/91c93e91792493f915-2013-91793e935-936939930947-935-93093e91c94d92f/91590191f928

कँटन : (ग्वांग्जो). दक्षिण चीनमधील ग्वांगटुंग प्रांताची राजधानी. लोकसंख्या १९६५ च्या अंदाजानुसार ३० लक्ष. शहर कँटन (पर्ल) नदीच्या त्रिभुज प्रदेशात असून दक्षिण चीनचे प्रमुख नदीबंदर, आयात-निर्यात व्यापाराचे व उद्योगाचे केंद्र म्हणून अतिशय महत्त्वाचे आहे.

/education/apala-jag/91c93e91792493f915-2013-91793e935-936939930947-935-93093e91c94d92f/92493e91594d93293e92e93e91593e928

ताक्लामाकान : चिनी–ताकोलामाकान शान्मो. चीनच्या सिंक्यांग प्रांतातील विस्तीर्ण मरुप्रदेश. आशियातील व जगातील या अतिमोठ्या मरुप्रदेशाचे क्षेत्रफळ २,७०,००० चौ.किमी. आहे. तिएनशान व कुनलुन पर्वतराजींदरम्यानचा तारीम खोऱ्याचा हा मध्य व पूर्व भाग ३७° ३′ उ. ते ४२° उ.व ८०° पू. ते ९०° पू. यांमध्ये असून त्याचा पूर्व–पश्चिम विस्तार सु. ९६० किमी. व उत्तर–दक्षिण कमाल रुंदी सु. ४१६ किमी. आहे.

/education/apala-jag/91c93e91792493f915-2013-91793e935-936939930947-935-93093e91c94d92f/92494193094d91593894d92493e928

तुर्कस्तान : (अधिकृत त्यूकींये कुम्हुरियेती). मुख्यतः आशियात व काही अंशी यूरोपात समाविष्ट असलेला मध्यपूर्वेतील देश. क्षेत्रफळ ७,८०,५७६ चौ. किमी. पैकी ९,२४३ चौ. किमी. पाण्याखाली. लोकसंख्या ३,५६,६६,५४९ (१९७०). विस्तार ३५° ५०′ उ. ते ४२° ५′ उ. आणि २५° ४०′ पू. ते ४४° ५०′ पू. यांदरम्यान.

/education/apala-jag/91c93e91792493f915-2013-91793e935-936939930947-935-93093e91c94d92f/90592a930-93594d93994b93294d91f93e

अपर व्होल्टा : आफ्रिकेच्या पश्चिमभागी ९० ३०' ते १५० उ. अक्षांश व ५० पश्चिम ते २० पू. रेखांश यांदरम्यान वसलेला देश. क्षेत्रफळ २,७४,२०० चौ. किमी. व लोकसंख्या ५४,८५,९८१ (१९७०). त्याच्या पश्चिमेस, वायव्येस व उत्तरेस माली, ईशान्येस व पूर्वेस नायजर, दक्षिणेस आयव्हरी कोस्ट, घाना आणि टोगो व आग्नेयीस दाहोमी हे देश आहेत.

/education/apala-jag/91c93e91792493f915-2013-91793e935-936939930947-935-93093e91c94d92f/91594592891d938-93893f91f940

कॅनझस सिटी : अमेरिकेतील ह्याच नावाच्या राज्यातील दुसऱ्या क्रमांकाचे मोठे शहर. मिसूरी राज्यातील कॅनझससिटीपासून फक्त राज्य सीमेने विभक्त. तेही त्या राज्यातील दुसऱ्या क्रमांकाचे मोठे शहर.

/education/apala-jag/91c93e91792493f915-2013-91793e935-936939930947-935-93093e91c94d92f/92b94d93094790291a-93894b92e93e932940932901921-91c93f92c942924940-92a94d93091c93e93892494d92493e915

आफ्रिकेच्या ईशान्य किनाऱ्यावरील ही फ्रेंच वसाहत  १९७७  मध्ये स्वतंत्र झाली.

/education/apala-jag/91c93e91792493f915-2013-91793e935-936939930947-935-93093e91c94d92f/91c91c93f906902917

जजिआंग : चीनच्या आग्नेय भागातील प्रांत. क्षेत्रफळ सु.१,०३,२०० चौ. किमी.; लोकसंख्या सु. ३,१०,००,००० (१९७१). राजधानी हांगजो. याच्या दक्षिणेस फूक्येन, नैर्ऋत्येस जिआंगसी, पश्चिमेस, वायव्येस व उत्तरेस जिआंगसू आणि पूर्वेस चिनी समुद्र असून चूशान द्वीपसमूहाचा व इतर अनेक बेटांचा समावेश यामध्ये होतो. जजिआंगचा किनारा दंतुर असला, तरी पिछाडीचा प्रदेश डोंगराळ असल्यामुळे निंगपो, वेनजो अशी थोडीच बंदरे या प्रांताला लाभली आहेत.

/education/apala-jag/91c93e91792493f915-2013-91793e935-936939930947-935-93093e91c94d92f/91a932947928

चलेन : नॉर्वे व स्वीडन यांच्या सीमेवरील पर्वतश्रेणी. हीचे सर्वोच्च शिखर केब्नकाइस (२,१२३ मी.) असून इतर लहानमोठी शिखरे १,८०० मी.पेक्षा उंच आहेत. आकावरे, मार्कोटन, साऱ्येक्टयाक्को, टारेकाइस रेप्पेंटयाक्को, कुस्ट्रकाइस, सूलिट्येलमा, पार्टेलायेट ही शिखरे महत्त्वाची आहेत.

/education/apala-jag/91c93e91792493f915-2013-91793e935-936939930947-935-93093e91c94d92f/93593f90291d930-967

अधिकृत नाव न्यू विंझर. इंग्लंडमधील एक नगरपालिकीय बरो आणि इतिहासप्रसिद्ध शहर लोकसंख्या ३१,५४४ (१९८१). हे शहर बर्कशर परगण्यात लंडनच्या पश्चिमेस सु. ३० किमी., टेम्स नदीकाठावर वसलेले असून येथील सुप्रसिद्ध विंझर किल्ल्यामुळे त्याला महत्त्व प्राप्त झाले आहे.

/education/apala-jag/91c93e91792493f915-2013-91793e935-936939930947-935-93093e91c94d92f/91a93e90291793693e

चांगशा : चीनच्या हूनान प्रांताची राजधानी आणि ऐतिहासिक, राजकीय, आर्थिक व सांस्कृतिक महत्त्वाचे केंद्र. लोकसंख्या ८,५०,००० (१९७० अंदाज). हे शीआंग नदीच्या पूर्वतीरावर तुंगतिंग सरोवराच्या दक्षिणेस ७२ किमी. वर वसले असून एक उत्कृष्ट नदीबंदर आहे.

/education/apala-jag/91c93e91792493f915-2013-91793e935-936939930947-935-93093e91c94d92f/92e93e90191f94592893e

माँटॅना : अमेरिकेच्या संयुक्त संस्थानांपैकी सर्वांत उत्तरेकडील राज्य. विस्तार १०४° ते ११६° प. रेखांश आणि ४४° ३०′ ते ४९° उ. अक्षांश यांदरम्यान. लांबी पूर्व–पश्चिम ८६१ किमी. व उत्तर–दक्षिण ४४३ किमी. एकूण क्षेत्रफळ ३,८१,०८६ चौ. किमी. पैकी ४,२९३ चौ.किमी पाण्याखाली आहे.

/education/apala-jag/91c93e91792493f915-2013-91793e935-936939930947-935-93093e91c94d92f/91794993094d915940-1

पूर्वीचे निझ्निनॉव्हगोरॉड. रशियन सोव्हिएट फेडरेटेड सोशॅलिस्ट प्रजासत्ताकाच्या गॉर्की विभागाचे मुख्य शहर.

/education/apala-jag/91c93e91792493f915-2013-91793e935-936939930947-935-93093e91c94d92f/90793093e923

पश्चिम आशियातील एक इस्लामी राष्ट्र, इराणच्या उत्तरेस रशिया वा कॅस्पियन समुद्र, पूर्वेस अफगाणिस्तान व पाकिस्तान, दक्षिणेस इराणचे व ओमानचे आखात आणि पश्चिमेस इराक व तुर्कस्तान हे देश आहेत.

/education/apala-jag/91c93e91792493f915-2013-91793e935-936939930947-935-93093e91c94d92f/91d94193093f915

झुरिक : झुरिक कँटनचे व स्वित्झर्लंडचे आर्थिक व औद्योगिक केंद्र. लोकसंख्या ४,२२,६४० (१९७०). हे लिमात व झील नद्यांच्या मुखाजवळ झुरिक सरोवराच्या उत्तर टोकाशी मोक्याच्या जागी ४०६ मी. उंचीवर आहे.

/education/apala-jag/91c93e91792493f915-2013-91793e935-936939930947-935-93093e91c94d92f/92494293293e

तूला : प. रशियाच्या तूला विभागाचे कारभार केंद्र. लोकसंख्या ४,९४,००० (१९७५). हे ओक नदीच्या ऊपा या उपनदीवर, मॉस्कोच्या दक्षिणेस १७६ किमी. वर आहे. हे सोळाव्या शतकापासून तार्तरांविरुद्धचे मॉस्कोचे दक्षिणेकडील प्रमुख संरक्षक केंद्र होते. १५३० मध्ये येथे एक दगडी किल्ला बांधण्यात आला.

/education/apala-jag/91c93e91792493f915-2013-91793e935-936939930947-935-93093e91c94d92f/92193f90593092c94993094d928

डिअरबॉर्न : अमेरिकेच्या संयुक्त संस्थानांतील मिशिगन राज्यातील, डिट्रॉइटच्या पश्चिमेस १६ किमी.वर रुझ नदीतीरावरील औद्योगिक शहर डिट्रॉइटचे एक उपनगर. लोकसंख्या १,१२,००७ (१९७०). हेन्री फोर्डचे हे जन्मग्राम व फोर्ड मोटार कंपनीचे संशोधन-अभियांत्रिकी व फोर्ड मोटारनिर्मितीचे प्रधान केंद्र आहे.

/education/apala-jag/91c93e91792493f915-2013-91793e935-936939930947-935-93093e91c94d92f/92c93094d928

स्वित्झर्लंडची राजधानी. उपनगरांसर लोकसंख्या २,८३,६०० (१९७८ अंदाज).

/education/apala-jag/91c93e91792493f915-2013-91793e935-936939930947-935-93093e91c94d92f/91594b92a928939947917928

कोपनहेगन : डेन्मार्कची राजधानी. लोकसंख्या ५,९५,७५१ (१९७३ अंदाज). उपनगरांसह १३,८०,२०४ (१९७०). क्षेत्रफळ ८४ चौ.किमी. कोपनहेगन म्हणजे व्यापाऱ्यांचे आश्रयस्थान. हे पूर्व झीलंडवर व आमॅयर बेटाच्या उत्तर भागावर उरसुंद सामुद्रधुनीच्या काठी वसलेले असून, बाल्टिकमधील सुविख्यात नाविक केंद्र आणि स्कँडिनेव्हियातील सर्वात मोठे शहर आहे.

/education/apala-jag/91c93e91792493f915-2013-91793e935-936939930947-935-93093e91c94d92f/90790292193f92f93e92893e92a94b93293f938

अमेरिकेच्या संयुक्त संस्थानांतील इंडियाना राज्याची राजधानी. लोकसंख्या उपनगरांसह ७,४४,६२४ (१९७०). हे व्हाइट नदीकाठी असून शिकागोच्या आग्नेयीस २८२ किमी. आहे. 

/education/apala-jag/91c93e91792493f915-2013-91793e935-936939930947-935-93093e91c94d92f/93893e909925-92c947902921

अमेरिकेच्या संयुक्त संस्थानांपैकी इंडियाना राज्यातील एक प्रमुख औद्योगिक शहर आणि सेंट जोसेफ परगण्याचे मुख्य ठिकाण. लोकसंख्या १,०७,०८१; महानगरीय–३,१६,६६३ (२०१०). साउथ बेंड हे सेंट जोसेफ नदीकाठावर वसले असून ते शिकागोच्या आग्नेयीस १५१ किमी.वर आहे.

/education/apala-jag/91c93e91792493f915-2013-91793e935-936939930947-935-93093e91c94d92f/91193894d91f94d93093f92f93e

ऑस्ट्रिया : मध्ययूरोपातील प्रजासत्ताक राष्ट्र. ४६° २२' उ. ते ४९° १' उ. व ९° २२' पू. ते १७° १०' पू.; दक्षिणोत्तर अंतर पूर्वेकडे सु. २९५ किमी., पश्चिमेकडे फक्त ६४ किमी.; पूर्व-पश्चिम जास्तीत जास्त अंतर सु. ५८० किमी.; क्षेत्रफळ सु. ८३,८४९ चौ. किमी.; लोकसंख्या ७४,४३,८०९ (१९७१). राजधानी व्हिएन्ना. 

/education/apala-jag/91c93e91792493f915-2013-91793e935-936939930947-935-93093e91c94d92f/92f94192893e92f91f947921-91593f90291794d92192e

युनायटेड  किंग्डम : यूरोपच्या वायव्य किनाऱ्याजवळील अटलांटिक महासागरातील इंग्लंड, स्कॉटलंड, वेल्स व उत्तर आयर्लंड या प्रमुख चार प्रादेशिक विभागांचा बनलेला द्वीपरूप देश. विस्तार ४९० ५५’ते ६०० २५’ उ. व १० ४६’ पू. ते ७०३८’ पू. अधिकृत नाव युनायटेड किंग्डम ऑफ ग्रेट ब्रिटन अँ नॉदर्न आयर्लंड.

/education/apala-jag/91c93e91792493f915-2013-91793e935-936939930947-935-93093e91c94d92f/92893e92f91c930

पश्चिम आफ्रिकेतील दुसऱ्या क्रमांकाचे प्रजासत्ताक राष्ट्र. 

/education/apala-jag/91c93e91792493f915-2013-91793e935-936939930947-935-93093e91c94d92f/93593f91a93f91f949-92b94993294d938

अमेरिकेच्या संयुक्त संस्थानांपैकी टेक्सस राज्याच्या उत्तर-मध्य भागातील एक महत्त्वाचे व्यापारी व औद्यौगिक शहर आणि विचिटॉ परगण्याचे मुख्य ठिकाण. लोकसंख्या ९६,२५९ (१९९०). ओल्काहोमा राज्याच्या सरहद्दीपासून दक्षिणेस १६ किमी. विचिटॉ नदीकाठावर हे वसलेले आहे.

/education/apala-jag/91c93e91792493f915-2013-91793e935-936939930947-935-93093e91c94d92f/91593e93393e-93892e94192694d930

यूरोप व आशिया यांमधील भूवेष्टित समुद्र. क्षेत्रफळ ४,६६,२०० चौ. किमी.; जास्तीत जास्त पूर्व-पश्चिम रुंदी ५२८ किमी.; दक्षिणोत्तर लांबी १,००८ किमी. आणि खोली २,२१० मी. 

/education/apala-jag/91c93e91792493f915-2013-91793e935-936939930947-935-93093e91c94d92f/90893594b

 पश्चिम नायजेरियातील एक शेतमालकेंद्र. लोकसंख्या १,८३,९०७ (१९६९ अंदाज).

/education/apala-jag/91c93e91792493f915-2013-91793e935-936939930947-935-93093e91c94d92f/91594592892193e

कॅनडा : उत्तर अमेरिका खंडाचा सु. ४३% प्रदेश व्यापणारे राष्ट्र. क्षेत्रफळ ९९,७६,१८५ चौ. किमी.;लोकसंख्या २,१५,६८,३११ (१९७१). उत्तर अमेरिकेतील अलास्काचा व वेस्ट इंडीजचा प्रदेश सोडला,तर त्या खंडाच्या उत्तरेकडच्या अर्ध्याअधिक भागाचा व जवळच्या लहान मोठ्या बेटांचा समावेश कॅनडात होतो.

/education/apala-jag/91c93e91792493f915-2013-91793e935-936939930947-935-93093e91c94d92f/गेंट

बेल्जियममधील इतिहासप्रसिद्ध औद्योगिक शहर व दुसऱ्या क्रमांकाचे बंदर. 

/education/apala-jag/91c93e91792493f915-2013-91793e935-936939930947-935-93093e91c94d92f/93893e928-92a94792694d93094b-93894293293e

दक्षिण अमेरिकेतील हाँडुरस या देशातील कॉर्तेझ विभागाच्या राजधानीचे ठिकाण. देशातील दुसऱ्या क्रमांकाचे मोठे शहर. लोकसंख्या ६,४६,३०० (२०११). देशाच्या वायव्य भागातील ऊलूआ नदीखोऱ्यात हे शहर वसले आहे. हाँडुरस आखाताच्या किनाऱ्यावरील व देशातील सर्वांत मोठ्या प्वेर्तो कार्तेझ या बंदरापासून महामार्ग व लोहमार्गाने ६० किमी. आत हे शहर आहे. स्पॅनिशांनी १५३६ मध्ये या शहराची स्थापना केली. सांप्रत शहराची संपूर्ण पुनर्रचना केली आहे.

/education/apala-jag/91c93e91792493f915-2013-91793e935-936939930947-935-93093e91c94d92f/92890191f94d938

पश्चिम फ्रान्समधील लॉयर अटलांटिक प्रांताच्या राजधानीचे ठिकाण आणि बंदर. 

/education/apala-jag/91c93e91792493f915-2013-91793e935-936939930947-935-93093e91c94d92f/90791d92e93f930

इझमिर : (प्राचीन स्मर्ना). तुर्कस्तानच्या इझमिर प्रांताची राजधानी व अंकाराखालोखाल महत्त्वाचे शहर. लोकसंख्या ७,५३,४४३ (१९७०). तुर्कस्तानच्या पश्चिमेकडील इजीयन समुद्रकिनाऱ्यावरील इझमिर आखाताशी, किझिलकुलू नदीच्या त्रिभुज प्रदेशात हे वसले आहे.

/education/apala-jag/91c93e91792493f915-2013-91793e935-936939930947-935-93093e91c94d92f/93893e909925-92191594b91f93e

अमेरिकेच्या संयुक्त संस्थानांतील एक राज्य संयुक्त संस्थानांच्या उत्तर भागात असलेल्या या राज्याच्याउत्तरेस नॉर्थ डकोटा राज्य, पूर्वेस मिनेसोटा व आयोवा राज्ये, दक्षिणेस नेब्रॅ स्का तर पश्चिमेस वायोमिंग व माँटॅना ही राज्ये आहेत

/education/apala-jag/91c93e91792493f915-2013-91793e935-936939930947-935-93093e91c94d92f/93893e90a901-92a93e909932942

ब्राझीलमधील साऊँ पाउलू राजधानीचे ठिकाण आणि देशातील अग्रेसर औद्योगिक केंद्र. दक्षिण अमेरिका व ब्राझीलमधील हे सर्वांत मोठे शहर असून जगातील सर्वाधिक लोकसंख्या असलेल्या शहरांपैकी हे एक आहे. 

/education/apala-jag/91c93e91792493f915-2013-91793e935-936939930947-935-93093e91c94d92f/90593293e93894d91593e

अलास्का : उत्तर अमेरिका खंडाच्या वायव्य कोपऱ्‍यातील, अमेरिकेच्या संयुक्त संस्थानांत ४९ व्या क्रमांकाने सामील झालेले व क्षेत्रफळाच्या दृष्टीने त्यांतील सर्वांत मोठे राज्य. उ. अक्षांश ५१० ते ७१०२५' आणि प. रेखांश १३०० ते १७२०२५'. क्षेत्रफळ १५,१८,७७६ चौ.किमी. लोकसंख्या ३,०२,१७३ (१९७१).

/education/apala-jag/91c93e91792493f915-2013-91793e935-936939930947-935-93093e91c94d92f/93594993292594592e

अमेरिकेच्या संयुक्त संस्थानांपैकी मॅसॅचूसेट्‌स राज्याच्या मिडलसेक्स परगण्यातील एक औद्योगिक शहर. लोकसंख्या ५७,८७८ (१९९० अंदाज). हे शहर बॉस्टनच्या वायव्येस १६ किमी. अंतरावर चार्ल्स नदीकाठी वसलेले असून मुख्यतः वॉलथॅम घड्याळनिर्मितीमुळे विशेष प्रसिद्धी पावले. १८५४ मध्ये घड्याळांचे प्रचंड उत्पादन प्रथमच यशस्वी रीत्या करण्यात आलेल्या अमेरिकेतील काही निवडक शहरांमध्ये वॉलथॅमची गणना केली जात होती.

/education/apala-jag/91c93e91792493f915-2013-91793e935-936939930947-935-93093e91c94d92f/90692f94b93593e-1

आयोवा : अमेरिकेच्या संयुक्त संस्थानांपैकी एक राज्य. क्षेत्रफळ १,४६,३५४ चौ. किमी.; लोकसंख्या २८,२५,०४१ (१९७०). हा देश ४०० ३६' उ. ते ४३० ३०' उ. आणि ८९० ५' प. ते ९६० ३१' प. यांदरम्यान आहे. याच्या दक्षिणेस मिसूरी, पश्चिमेस नेब्रॅस्का व द. डकोटा, उत्तरेस मिनेसोटा आणि पूर्वेस विस्कॉन्सिन व इलिनॉय ही राज्ये आहेत.

/education/apala-jag/91c93e91792493f915-2013-91793e935-936939930947-935-93093e91c94d92f/93893e90292494b-92694b92e93f90291794b

वेस्ट इंडीजमधील डोमिनिकन प्रजासत्ताकाची राजधानी व देशातील सर्वांत मोठे शहर. युरोपियनांचे पश्चिम गोलार्धातील हे सर्वांत जुने वसाहतीचे शहर आहे. 

/education/apala-jag/91c93e91792493f915-2013-91793e935-936939930947-935-93093e91c94d92f/91593e90191794b-92a94d93091c93e93892494d92493e915-92c94d93094591d93e93594d93993f932

काँगो प्रजासत्ताक (ब्रॅझाव्हिल) : मध्य आफ्रिकेतील एक स्वतंत्र प्रजासत्ताक देश. क्षेत्रफळ 3,42,000 चौ. किमी. लोकसंख्या 10,89,300 (1970). शेजारच्या कॉंगो लोकसत्ताक गणतंत्रापासून (झाईरे) हे वेगळे कळून यावे म्हणून त्यांचा उल्लेख त्यांच्या राजधान्यांसह रिपब्लिक ऑफ कॉंगो (ब्रॅझाव्हिल) व डेमॉक्रॅटिक रिपब्लिक ऑख कॉंगो (किन्शासा) असा करतात.

/education/apala-jag/91c93e91792493f915-2013-91793e935-936939930947-935-93093e91c94d92f/91c93e91593e93094d92493e

जाकार्ता : द्‌जाकार्ता. इंडोनेशिया प्रजासत्ताकाची राजधानी. लोकसंख्या ४५,४२,१४६ (१९७१ अंदाजे). हे विषुववृत्ताच्या दक्षिणेस सु. ६७० किमी., जावाच्या वायव्य किनाऱ्यावर, जावा उपसागराला मिळणाऱ्या लीवुंग (चिलीव्हाँग) नदीच्या मुखावर वसले असून राजधानीमुलूख ५७८ चौ. किमी. आहे. येथील तपमान १८·९० से. ते ३७·२० से. व आर्द्रता पुष्कळदा १००% असते.

/education/apala-jag/91c93e91792493f915-2013-91793e935-936939930947-935-93093e91c94d92f/93093693f92f93e-1

रशिया :एक सामर्थशाली साम्यवादी राष्ट्र व क्षेत्रफळानुसार जगातील सर्वांत मोठा देश. देशाचे अधिकृत नाव ‘युनियन ऑफ सोव्हिएट सोशालिस्ट रिपब्लिक्स’ (यू. एस.एस्. आर.) सामान्यतः ‘रशिया’ किंवा क्रांतीनंतर ‘सोव्हिएट युनियन’ असा त्याचा नामोल्लेख केला जातो.

/education/apala-jag/91c93e91792493f915-2013-91793e935-936939930947-935-93093e91c94d92f/92e94193292493e928

मुलतान : पाकिस्तानातील एक प्रसिद्ध औद्योगिक शहर, जिल्हा व विभाग. हे पंजाब प्रांतात चिनाब नदीच्या पूर्वेस, लाहोरपासून सु. ३१० किमी.वर, एका टेकाडवजा पठारावर वसले आहे. लोकसंख्या शहर ७,३०,००० (१९८१).

/education/apala-jag/91c93e91792493f915-2013-91793e935-936939930947-935-93093e91c94d92f/91c94792894b906

जेनोआ : वायव्य इटलीतील जेनोआ प्रांताची राजधानी. लोकसंख्या ८,१२,४९१ (१९७१). हे इटलीचे पाचव्या क्रमांकाचे शहर व प्रमुख बंदर जेनोआच्या आखाताच्या टोकाशी, मिलानच्या दक्षिणेस १२९ किमी. आहे. 

/education/apala-jag/91c93e91792493f915-2013-91793e935-936939930947-935-93093e91c94d92f/92e93e90191f94d93093f911932

माँट्रिऑल : कॅनडातील व त्याच्या क्वीबेक प्रातांतील सर्वांत मोठे शहर. लोकसंख्या १२,१४,३५२ महानगरीय १८,६२,३००–१९८३ अंदाज. हे क्वीबेकच्या नैर्ऋत्येस २४० किमी. सेंट लॉरेन्स नदीवर वसले आहे. हे शहर होशलॅग द्वीपसमूहातील त्रिकोणाकृती माँट्रिऑल बेटावर (लांबी ५१ किमी. व रूंदी १६किमी.) वसले असून बेटाच्या एकूण क्षेत्रफळापैकी ४७१ चौ.किमी). माँट्रिऑल शहराने १७६ चौ.किमी. क्षेत्र व्यापले आहे.

/education/apala-jag/91c93e91792493f915-2013-91793e935-936939930947-935-93093e91c94d92f/92f942915949928

यूकॉन : कॅनडा आणि अ. सं. सं. च्या अलास्का राज्यातून, सामान्यतः वायव्यवाहिनी व उत्तर अमेरिकेतील प्रमुख नद्यांत समाविष्ट असणारी नदी. लांबी ३,२२० किमी., जलवाहनक्षेत्र ८,५५,००० चौ. किमी. कॅनडातील ब्रिटिश कोलंबिया व यूकॉन प्रांतांच्या सरहद्दीवरील तागिश सरोवरात ही उगम पावते. 

/education/apala-jag/91c93e91792493f915-2013-91793e935-936939930947-935-93093e91c94d92f/93893e909925-91594593094b93293e92f92893e

अमेरिकेच्या संयुक्त संस्थानांतील अटलांटिक किनाऱ्यावरील एक घटक घटक राज्य.सामान्यपणे त्रिकोणी आकार असलेले हे राज्य दक्षिण अटलांटिक प्रदेशात वसले आह

/education/apala-jag/91c93e91792493f915-2013-91793e935-936939930947-935-93093e91c94d92f/92e94993093f91f94792893f92f93e-1

मॉरिटेनिया: मॉरिटेनिया इस्लामी प्रजासत्ताक. पश्चिम आफ्रिकेतील एक प्रजासत्ताक देश. क्षेत्रफळ १०,३०,७०० चौ.किमी. लोकसंख्या १८,३४,५०० (१९८४ अंदाज). दक्षिणोत्तर लांबी सु. १,५०० किमी. व पूर्व-पश्चिम रुंदी १,०९४ किमी. अक्षवृत्तीय आणि रेखावृत्तीय विस्तार अनुक्रमे १४° ४२′ ते २७० उत्तर आणि ४° ३०′ ते १७° ७′ पश्चिम यांदरम्यान असून मॉरिटेनियाच्या ईशान्येस अल्जीरिया, पूर्वेस आणि दक्षिणेस माली, नैर्ऋत्येस सेनेगल, वायव्येस व उत्तरेस मोरोक्को (सहारा प्रांत) हे देश आणि पश्चिमेस अटलांटिक महासागर आहे.

/education/apala-jag/91c93e91792493f915-2013-91793e935-936939930947-935-93093e91c94d92f/92a93e901938947

वेस्ट इंडिजमधील प्वेर्त रीकोचे प्रमुख बंदर.  

/education/apala-jag/91c93e91792493f915-2013-91793e935-936939930947-935-93093e91c94d92f/90f93894d91f94b92893f92f93e-1

एस्टोनिया : सोव्हिएट संघराज्यापैकी पश्चिमेकडील, बाल्टिक किनाऱ्यावरील एक राज्य. क्षेत्रफळ ४५,१०० चौ. किमी., लोकसंख्या १४,००,००० (१९७२). याच्या उत्तरेला फिनलंडचे आखात, पश्चिमेस बाल्टिक समुद्र, आग्‍नेयीस रीगा आखात, दक्षिणेस लॅटव्हिया राज्य आणि पूर्वेस पायपुस सरोवर व रशियाची मुख्य भूमी आहे.

/education/apala-jag/91c93e91792493f915-2013-91793e935-936939930947-935-93093e91c94d92f/92194793293e935947905930

डेलावेअर : अमेरिकेच्या संयुक्त संस्थानांच्या द. अटलांटिक विभागातील डेलमार्वा द्वीपकल्पाच्या किनाऱ्यावरचे राज्य. क्षेत्रफळ ५,३२८ चौ. किमी. पैकी पाण्याखाली २०५ चौ. किमी.

/education/apala-jag/91c93e91792493f915-2013-91793e935-936939930947-935-93093e91c94d92f/91a94591f93e92894291793e

चॅटानूगा : अमेरिकेच्या टेनेसी राज्यातील औद्योगिक शहर लोकवस्ती १,१९,०९२ (१९७०). हॅमिल्टन परगण्याचे हे मुख्य ठाणे टेनेसी नदीच्या मोठ्या वळणात जॉर्जियाच्या सीमेजवळ मोक्याच्या जागी वसले असून पर्वत व टेकड्या यांनी वेढलेले आहे.

/education/apala-jag/91c93e91792493f915-2013-91793e935-936939930947-935-93093e91c94d92f/92e94b92893e91594b

मोनाको : पर्यटनासाठी जगप्रसिद्ध असलेले फ्रान्सचे एक मांडलिक राज्य. मोनाको हे जगातील ⇨ व्हॅटिकन सिटीखालोखाल दुसऱ्या क्रमांकाचे सर्वांत लहान राज्य असून त्याचे क्षेत्रफळ १·९ चौ. किमी. आहे. लोकसंख्या २७,०६३ (१९८२). भूमध्य सागरकिनाऱ्यावर वसलेल्या या राज्याच्या पश्चिमेस, उत्तरेस व पूर्वेस फ्रान्सचा आल्प्स-मॅरिटाइम हा विभाग असून दक्षिणेस भूमध्य समुद्र आहे.

/education/apala-jag/91c93e91792493f915-2013-91793e935-936939930947-935-93093e91c94d92f/90f93093f91f94d93094092f93e

एरिट्रीया : आफ्रिका खंडातील इथिओपिया देशाचा ईशान्येकडील; तांबड्या समुद्राच्या किनाऱ्यावरील प्रांत. इथिओपियाच्या इतिहासात ह्या भागास महत्त्वाचे स्थान आहे. सु. सोळाव्या शतकापर्यंत एरिट्रीयावर इथिओपियाचे साम्राज्य होते. परंतु त्या सुमारास तुर्क लोकांनी हा प्रदेश काबीज केला. पुढे एकोणिसाव्या शतकामध्ये ईजिप्त व इटली या दोन राष्ट्रांचा एरिट्रीयात शिरकाव होऊ नये म्हणून इथिओपियाने फार प्रयत्‍न केले.

/education/apala-jag/91c93e91792493f915-2013-91793e935-936939930947-935-93093e91c94d92f/90592a94d93893e93293e

अप्साला : स्वीडनचे प्रमुख सांस्कृतिक व शैक्षणिक केंद्र. लोकसंख्या १,३०,०९७ (१९७१). हे फ्यूफ्सान नदीवर, स्टॉकहोमच्या वायव्येस ६६ किमी. आहे. अस्ट्रा आरॉस हे याचे प्राचीन नाव. येथून ३·२ किमी. वर असलेले गाम्ला अप्साला(जुने अप्साला) हे सहाव्या शतकापासून राजधानीचे शहर होते.

/education/apala-jag/91c93e91792493f915-2013-91793e935-936939930947-935-93093e91c94d92f

या विभागात जगातील गाव शहरे, व राज्य यांची माहिती देण्यात आली आहे.