<div id="MiddleColumn_internal"> <h4 style="text-align: justify; ">जन्म</h4> <p style="text-align: justify; ">१५ जून १७६५</p> <h4 style="text-align: justify; ">मृत्यू</h4> <p style="text-align: justify; ">१० मार्च १८३७</p> <h4 style="text-align: justify; ">ब्रिटिश प्राच्यविद्यापंडित</h4> <p style="text-align: justify; ">ब्रिटिश प्राच्यविद्यापंडित. जन्म लंडन येथे. १७८२ ते १८१४ ह्या काळात भारतात वास्तव्य व संस्कृत भाषा–साहित्याचा अभ्यास. कलकत्त्याच्या सुपीरिअर कोर्ट ऑफ अपीलचे सदस्य. तसेच तेथील फोर्ट विल्यम कॉलेजमध्ये संस्कृतचे प्राध्यापक. कौन्सिल ऑफ इंडियाचे सदस्य (१८०७–१४). पहिल्या दोन पदांवर काम करीत असतानाच ‘ऑन द वेदाज ऑर सेक्रेड रायटिंग्ज ऑफ द हिंदूज’ (१८०५) हा निबंध लिहून पहिल्यांदाच यूरोपीय विद्वानांचे लक्ष वेदांकडे वेधले. त्यानंतर भारतीय दर्शने, गणित, जैनांचे व हिंदूंचे धार्मिक आचारविधी, जैनांचा विश्वस्वरूपविचार, वैष्णव एकेश्वरवाद, बंगाली सुलतानांची नाणी इ. विषयांवर त्यांनी लेखन केले. निरुक्त व ज्योतिष ह्या वेदांगांचे ऐतिहासिक महत्त्व प्रथम त्यांनीच विवेचिले. संस्कृत-प्राकृत हस्तलिखित पोथ्यांचा त्यांनी मोठा संग्रह केला होता. तो त्यांनी ईस्ट इंडिया कंपनीस देऊन टाकला. ‘बेंगॉल रॉयल एशियाटिक सोसायटी’चे अध्यक्ष व ‘रॉयल एशियाटिक सोसायटी’ चे संचालक म्हणून महत्त्वाची कामगिरी त्यांनी बजावली. त्यांचे काही ग्रंथ असे : डायजेस्ट ऑफ हिंदू लॉ (४ खंड, १७९८– ह्याचा आरंभ सर विल्यम जोन्स ह्यांनी केला होता), संस्कृत ग्रामर (१८०५). संस्कृतचा एक शब्दकोशही त्यांनी तयार केला होता (१८०८). लंडन येथेच ते निवर्तले.</p> <p style="text-align: justify; ">लेखक : लक्ष्मणशास्त्री जोशी</p> <p style="text-align: justify; ">स्त्रोत : <a class="ext-link-icon" href="http://marathivishwakosh.maharashtra.gov.in" target="_blank" title="नवीन विंडो मध्ये ओपन होणारी बाह्य साईट ">मराठी विश्वकोश </a></p> </div>