शिक्षण

विद्यार्थ्यासाठी दालन

विज्ञान 

कॅफीन 

English

Hindi

Marathi

Bengali

Gujarati

Nepali

Kannada

Malayalam

Tamil

Telugu

Urdu

MAT-Trasnlation

MAT-Auto Generation

Vikas AI

Chatbot

Calendar

Assamese

Bodo

Dongri

Kashmiri

Konkani

Maithili

Manipuri

Odia

Punjabi

Sanskrit

Santali

Sindhi

Education

/education/भारतीय-शिक्षण-व्यवस्थेचा-आढावा-रचना,-उपक्रम-आणि-आव्हाने

सार्वजनिक आणि खाजगी संस्थांचे विविध मिश्रण असलेली भारतीय शिक्षण प्रणाली सर्व नागरिकांना दर्जेदार शिक्षण प्रदान करण्याचे उद्दिष्ट ठेवते. प्रगती असूनही, तिला असमान प्रवेश आणि गुणवत्तेच्या चिंतांसारख्या आव्हानांचा सामना करावा लागतो, परंतु NEP 2020 आणि तंत्रज्ञानाचा वापर यासारखे उपक्रम सुधारणेसाठी महत्त्वपूर्ण संधी देतात.

/education/3030-एकलव्य-stem-एज्युकेशन-ऑनलाइन-सिरीज

 3030 एकलव्य STEM एज्युकेशन ऑनलाइन सिरीज बद्दल माहिती प्रदान करते, CBSE द्वारे सेंटर फॉर क्रिएटिव्ह लर्निंग, IIT, गांधीनगर यांच्या सहकार्याने एक उपक्रम.

/education/93593f92694d92f93e92a940920947-935-92e93993e93593f92694d92f93e93292f947

या विभागात महाराष्ट्र, राष्ट्रीय व जागतिक विद्यापीठे व  महाविद्यालयांची आणि विविध शास्त्रीय व संशोधन संस्थांची  माहिती देण्यात आली आहे. 

/education/93693f91594d937923-93890292c902927940924-91593e939940-92e93e93993f92494092a91f-92b93f93294d92e94d938

या विभागात विद्यार्थ्यांना, शिक्षकांना तसेच इतरांना उपयोगी पडतील आशा काही माहितीपट (फिल्म) दिल्या आहेत. 

ई-मेधा (ई-मेडिकल हेरिटेज ऍक्सेशन कॅटलॉग) पोर्टल, नॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ इंडियन मेडिकल हेरिटेज (NIIMH) बद्दल माहिती प्रदान करते, जे पारंपारिक औषधांचे शहाणपण दर्शविणारी 12,000 हून अधिक पुस्तके ऍक्सेस करण्याची परवानगी देते.

/education/93693f91594d93792393e91a93e-90592793f91593e930

या विभागात शिक्षणाच्या अधिकाराविषयी माहिती देण्यात आली आहे. यात बालकांचे अधिकार, त्या बद्दलची पुस्तिका, अंध व अपंग मुलांच्या शिक्षणाचा अधिकार या बद्दल माहिती देण्यात आली आहे.

या विभागात शिक्षणा विषयी भारत सरकारच्या विविध योजना, कार्यक्रमांची माहिती देण्यात आली आहे.

या विभागात लोक सेवा आयोगाच्या परीक्षा, प्रवेश परीक्षा पदवी नंतर, १० वी नंतर, १२ वी नंतर या विषयांची माहिती देण्यात आली आहे.

/education/93893e93993f92494d92f93e93593f93792f940-93893094d93591593e939940

या विभागात प्रादेशिक, राष्ट्रीय व आंतरराष्ट्रीय साहित्य, साहित्य प्रकार व साहित्यिकांची माहिती देण्यात आली आहे.

/education/पीएम-ई-विद्या

PM e-VIDYA बद्दल माहिती प्रदान करते - शैक्षणिक संसाधनांसाठी एक बहुविध प्रवेश उपक्रम.

/education/नॅशनल-कौन्सिल-फॉर-हॉटेल-मॅनेजमेंट-जॉइंट-एंट्रन्स-एक्झामिनेशन-(nchm-jee)

B.Sc च्या प्रवेशासाठी नॅशनल टेस्टिंग एजन्सी (NTA) द्वारे आयोजित नॅशनल कौन्सिल फॉर हॉटेल मॅनेजमेंट जॉइंट एंट्रन्स एक्झामिनेशन (NCHM JEE) बद्दल माहिती प्रदान करते . (आतिथ्य आणि हॉटेल प्रशासन) शैक्षणिक वर्ष 2026-27 साठी नॅशनल कौन्सिल फॉर हॉटेल मॅनेजमेंट अँड केटरिंग टेक्नॉलॉजी (NCHM&amp;CT) शी संलग्न हॉटेल मॅनेजमेंट (IHM) संस्थेतील अभ्यासक्रम.

/education/प्रक्रिया-सुरक्षिततेतील-पदव्युत्तर-पदविका-कार्यक्रम

 कारखान्यांमध्ये कामाच्या ठिकाणी होणाऱ्या अपघातांना तोंड देण्यासाठी आयआयटी मद्रासने सुरू केलेल्या अशा प्रकारच्या पहिल्याच पदव्युत्तर पदविका कार्यक्रमाबद्दल माहिती प्रदान करते. 

या विभागात विविध शैक्षणिक संसाधनांच्या लिंक्स  दिल्या आहेत. 

या मध्ये विविध उपयुक्त ई- पुस्तके देण्यात आलेली आहेत. 

/education/नॅशनल-इन्स्टिट्यूट-ऑफ-फॅशन-टेक्नॉलॉजी-प्रवेश-परीक्षा-2025-(niftee-2025)

नॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ फॅशन टेक्नॉलॉजी प्रवेश परीक्षा 2025 (NIFTEE 2025) ही नॅशनल टेस्टिंग एजन्सी (NTA) द्वारे UG, PG आणि Ph.D मध्ये प्रवेशासाठी घेतली जाईल. शैक्षणिक सत्र 2025-26 साठी संगणक आधारित चाचणी (CBT) / पेपर आधारित चाचणी (PBT) मोडमध्ये संपूर्ण भारतातील हिंदी आणि इंग्रजी माध्यमांमधील 82 शहरांमध्ये शैक्षणिक वर्ष 2025-26 साठी कार्यक्रम.

/education/आंतरविद्याशाखीय-शिक्षण-21व्या-शतकासाठी-विद्यार्थ्यांना-तयार-करणे

आंतरविद्याशाखीय शिक्षण हे विषयांमधील संबंध वाढवून आणि जटिल, वास्तविक-जगातील आव्हानांसाठी आवश्यक असलेल्या गंभीर विचारसरणी आणि समस्या सोडवण्याच्या कौशल्यांसह विद्यार्थ्यांना सुसज्ज करून पारंपारिक, सिल्ड अभ्यासक्रमापेक्षा अधिक प्रभावी शैक्षणिक दृष्टिकोन प्रदान करते. ही समग्र पद्धत प्रतिबद्धता वाढवते, 21व्या शतकातील महत्त्वपूर्ण कौशल्ये विकसित करते आणि विद्यार्थ्यांना वेगाने विकसित होत असलेल्या भविष्यासाठी तयार करते.

या विभागात शिक्षकांसाठी शिकवणे व शिकणे, माहिती तंत्रज्ञानाचा वापर, मूल्य शिक्षण, शिकवण्याच्या पद्धतीत सुधारणा करण्यासाठी तंत्रज्ञानाचा वापर या विषयी माहिती देण्यात आली आहे

शिक्षण क्षेत्रतील इतर माहिती

/education/ऑटोमेटेड-परमनंट-अकादमिक-अकाउंट-रजिस्ट्री

विद्यार्थ्यांसाठी ऑटोमेटेड परमनंट अकादमिक अकाउंट रजिस्ट्री (APAAR) बद्दल अधिक जाणून घ्या

या विभागात शिक्षण क्षेत्रातील यशोगाथांची माहित देण्यात आली आहे. धोरणे व योजना या विभागात शिक्षणा विषयी भारत सरकारच्या विविध योजना, कार्यक्रमांची माहिती देण्यात आली आहे

या विभागात शिशु गटातील मुलांसाठीच्या आवश्यक असणारया गोष्टीची माहिती देण्यात आली आहे. यात त्यांना आवडतील अश्या गाणी, गोष्टी, खेळ, गीते इ. ची माहिती देण्यात आली आहे.

/education/93594d92f93593893e92f-92e93e93094d91792693094d936928

या विभागात औद्योगिक तंत्रज्ञानाची माहिती, शिक्षण संस्था, उद्योगधंदे व व्यवसायांची माहिती, पारंपारिक व्यवसायांची माहिती यात देण्यात आली आहे.

या विभागात शालेय शिक्षणासाठी माहिती तंत्रज्ञानाचा वापर, संगणकाविषयी माहिती या विषयी माहिती देण्यात आली आहे

/education/कापड-उद्योगातील-सांडपाण्यावर-प्रक्रिया-करण्यासाठी-नवीन-तंत्रज्ञान

वस्त्र उद्योगातील सांडपाण्यावर कार्यक्षमतेने प्रक्रिया करण्यासाठी भारतीय तंत्रज्ञान संस्था मद्रास (IIT मद्रास) ने विकसित आणि वापरलेल्या प्रगत नवीन तंत्रज्ञानाची माहिती प्रदान करते.

/education/91a93e932942-91892193e92e94b921940

या विभागात चालू घडामोडी अर्थात (करंट अफेअर्स ) विषयी माहिती दिली आहे 

/education/समुद्राच्या-पाण्याचे-क्षारीकरण-करण्यासाठी-उच्च-दाब-पॉलिमरिक-पडदा

संरक्षण संशोधन आणि विकास संघटनेने (DRDO) विकसित केलेल्या समुद्राच्या पाण्याचे क्षारीकरण करण्यासाठी उच्च-दाब पॉलिमरिक पडदा बद्दल माहिती प्रदान करते.

/education/धार्मिक-संस्था-आणि-पर्यटन-सेवांचे-बनावटीकरण-करून-ऑनलाइन-बुकिंग-घोटाळे

 नागरिकांनी ऑनलाइन बुकिंग फसवणुकींबद्दल जागरूक राहावे, विशेषतः देशभरातील धार्मिक यात्रेकरू आणि पर्यटकांना लक्ष्य करणाऱ्या फसवणुकींबद्दल. 

/education/भारतीय-शिक्षण-व्यवस्था-राष्ट्रीय-विकासासाठी-संसाधने-आणि-उपक्रम

सामाजिक परिवर्तन आणि राष्ट्रीय विकासासाठी महत्त्वाची असलेली भारतीय शिक्षण व्यवस्था विकासपीडियाच्या शिक्षण पोर्टलसारख्या संसाधनांनी समर्थित आहे, जी सर्व भागधारकांसाठी बहुभाषिक माहिती प्रदान करते. NEP २०२० आणि समग्र शिक्षा अभियान सारख्या योजनांसह सरकारी उपक्रमांचे उद्दिष्ट सर्व स्तरांवर दर्जेदार शिक्षण आणि कौशल्य विकास प्रदान करणे आहे.

/education/childrens-corner/93593f91c94d91e93e92893e91a940-92a94193894d924915947-92a94d93092f94b917-916947933923940

या विभागात विज्ञानाची पुस्तके, विज्ञानाचे प्रयोग, खेळणी यांचा समावेश करण्यात आला आहे.

/education/childrens-corner/93894291594d93794d92e91c94093593693e93894d92494d930

या विभागात सूक्ष्मजीवशास्त्र या बद्दल माहिती दिली आहे.

/education/childrens-corner/91c94893593593f93593f92792493e

या विभागात विद्यार्थ्यांसाठी सभोवतालची जैवविविधता कोणती असते याची माहिती दिली आहे. 

/education/childrens-corner/90593094d92593693e93894d92494d930

या विभागात अर्थशास्त्र या विषयी माहिती देण्यात आली आहे.

/education/childrens-corner/91592593e-91593593f92493e-935-91793e923940

या विभागात शालेय अभ्यासक्रमाच्या व्यतरिक्त साहस कथा, निसर्ग कविता व देशभक्तीपर गाणी यांचा समावेश करण्यात आला आहे.

/education/childrens-corner/92a91594d937940

यामध्ये सृष्टीत आढळणाऱ्या विविध पक्ष्यांची माहिती देण्यात आलेली आहे. 

/education/childrens-corner/अपार-आयडी-एका-अद्वितीय-विद्यार्थी-ओळख-प्रणालीद्वारे-भारतातील-शिक्षणात-क्रांती-घडवत-आहे

एनईपी २०२० अंतर्गत भारतीय विद्यार्थ्यांसाठी एक अद्वितीय ओळखपत्र, अपार आयडी, शैक्षणिक संसाधनांपर्यंत पोहोचण्यास सुलभ करते आणि शैक्षणिक प्रगतीचा मागोवा घेते. डेटा गोपनीयता आणि डिजिटल विभाजन यासारख्या आव्हानांना तोंड देताना कार्यक्षमता, वैयक्तिकृत शिक्षण आणि डेटा-चालित निर्णय घेण्यामध्ये सुधारणा करून विद्यार्थी, संस्था आणि सरकारला फायदा होतो.

/education/childrens-corner/92d93e93092494092f-90792493f93993e938

या विभागात भारतातील ऐतिहासिक घटना, भारतीय इतिहास, महत्वाच्या तारखा, स्वातंत्र्य संग्रामातील नेते या गोष्टीचा समावेश करण्यात आला आहे.

/education/childrens-corner/93593f91c94d91e93e928/90792894993893f91f949932947

ही हेक्झा-हायड्रॉक्सीसायक्लोहेक्झेने (सहा OH गट असलेली व वलयासारखी बंदिस्त संरचना असलेली कार्बनी संयुगे) होत.सूत्र C6H12O6. 

/education/childrens-corner/93593f91c94d91e93e928/915930935924

घन वस्तूची मोडतोड न करता तिचे तुकडे करावयाचे साधन किंवा हत्यार. करवतीचे पाते उत्तम जातीच्या पोलादी पत्र्याचे बनविलेले असते. 

/education/childrens-corner/93593f91c94d91e93e928/91594d93094b92e93f92f92e

एन्. एल्. व्होल्कँ यांनी सायबीरियात सापडणाऱ्या व सध्या क्रोकोआइट वा क्रोकॉइसाइट (PbCrO4) नावाने ओळखल्या जाणाऱ्या एका तांबड्या खनिजापासून या नव्या धातूचा (क्रोमियमाचा) शोध १७९७ साली लावला.

/education/childrens-corner/93593f91c94d91e93e928/91393992e92e93e92a915

विद्युत् प्रवाह एखाद्या संवाहकातून जात असताना त्याला जो अडथळा होतो त्याला विद्युत् रोध म्हणतात.

/education/childrens-corner/93593f91c94d91e93e928/92493e91c902-905902921-91393391693e

ताजं अंडं कसे ओळखावे याचे उदाहरण दिले आहे 


/education/childrens-corner/93593f91c94d91e93e928/90790292694d93092792894193794d92f

पाहणाऱ्याच्या पाठीशी सूर्य क्षितिजापासून फार उंच नसेल, तर सकाळी पश्चिमेस व संध्याकाळी पूर्वेस पाऊस पडत असताना, आकाशात जे विविधरंगी वर्तुळखंड दिसते त्यास इंद्रधनुष्य म्हणतात. 

/education/childrens-corner/93593f91c94d91e93e928/90793294791594d91f94d93094992894092f-92e93e92a928

विज्ञान व तंत्रविज्ञा यांच्या बहुतेक शाखांतील प्रयोग विभागातील कार्याचे इलेक्ट्रॉनीय उपकरण योजना हे एक महत्त्वाचे अंग झाले आहे

/education/childrens-corner/93593f91c94d91e93e928/92a91a92893890293894d925947924940932-92e93f92494d930-91c94093593e923942

आपल्या पचनसंस्थेतील  शत्रू जीवाणू आणि मित्र जीवाणू  

/education/childrens-corner/93593f91c94d91e93e928/92d94291590292a

पृथ्वीच्या कवचात कोणत्याही कारणाने क्षोभ उत्पन्न होऊन तेथील खडकांना एकाएकी धक्का बसला म्हणजे धक्क्याच्या स्थानापासून कंपने निर्माण होऊन ती सभोवार पसरतात, त्यालाच भूकंप म्हटले जाते. 

/education/childrens-corner/93593f91c94d91e93e928/91594b92393e92693094d936

आकाशातील अथवा जमिनीवरील दोन वस्तू निरीक्षकाच्या स्थानी जो कोण करतात तो सूक्ष्मतेने मोजण्याचे साधन. 

/education/childrens-corner/93593f91c94d91e93e928/91691794b93294092f-92f93e92e93f915940

सूर्यमालेतील ग्रह, उपग्रह, लघुग्रह (मंगळ व गुरू यांच्या कक्षांच्या मधल्या पट्ट्यातील छोटे छोटे ग्रह), धूमकेतू इत्यादींचे सूर्याभोवतालचे भ्रमण समजून घेऊन आकाशात ते केव्हा व कोठे दिसतील हे वर्तविणे हेच खगोलीय यामिकीचे मुख्य कार्य आहे

/education/childrens-corner/93593f91c94d91e93e928/90b923-91593f930923

विरल वायूतून विद्युत् विसर्जन केल्यास ऋणाग्रापासून निघणार्‍या ऋण विद्युत् भारित कणांच्या प्रवाहास ऋण किंवा ऋणाग्र किरण म्हणतात. 

/education/childrens-corner/93593f91c94d91e93e928/90790291f930928945936928932-91594c92894d93893f932-91192b-93893e92f90291f93f92b93f915-92f94192893f92f92894d938

भौतिकीत मापनाच्या पद्धतींचा सैद्धांतिक व व्यावहारिक दृष्ट्या सांगोपांग विचार केलेला असून, त्या पद्धतींचे अनुकरण अनेक शास्त्रांत झालेले आहे.

/education/childrens-corner/93593f91c94d91e93e928/90791f93094d92c93f92f92e

विरल मृत्तिका गटातील एक धातुरूप मूलद्रव्य [ विरल मृत्तिका]. चिन्ह Yb. अणुक्रमांक (अणूकेंद्रातील प्रोटॉनांची संख्या) ७०.

/education/childrens-corner/93593f91c94d91e93e928/92e94d93993e92493e93092a923940-93694d93093592393691594d924940-91592e940-91d93e932940-915940-93894d92e93092393691594d924940-91592e940-93994b924947

म्हातारपणी वाढत्या वयाबरोबर एक एक शारीरिक ताकदी कमी कमी व्हायला लागतात 

/education/childrens-corner/93593f91c94d91e93e928/91691794b932-92d94c92493f915940

भौतिकीचे नियम, तत्त्वे, सिद्धांत व तंत्रे यांच्या साहाय्याने खस्थ पदार्थ व विश्वातील घटना यांच्या भौतिक व रासायनिक स्वरूपांचे अध्ययन करणारी ज्योतिषशास्त्राची शाखा.

/education/childrens-corner/93593f91c94d91e93e928/92e93e92f91594d93094b93594793594d93991a940-201890692794192893f915-9279172019

सध्याच्या झटपट जमान्याला साजेसं स्वयंपाकाचं साधन म्हणजे मायक्रोवेव्ह ओव्हन. 

/education/childrens-corner/93593f91c94d91e93e928/90992494d92a94d930947930923

काही क्रिया रासायनिक विक्रिया असतात, त्यांना एकक प्रक्रिया म्हणतात. इतर भौतिक असतात, त्यांना एकक क्रिया म्हणतात.

/education/childrens-corner/93593f91c94d91e93e928/90991a94d91a93e932915-92f90292494d930947

अवजड माल उचलून अधांतरी धरणे, तो टप्प्याटप्प्याने वर ओढणे व आपल्या मर्यादित कक्षेत कोठेही फिरवून पुन्हा जरूर त्या ठिकाणी जमिनीवर उतरविणे अशी कामे करणारी यंत्रे. 

/education/childrens-corner/93593f91c94d91e93e928/90993794d92392493e-93890291594d93092e923

 पदार्थांच्या अवस्थांतरात (वायू D द्रव D घन) व बहुसंख्य रासायनिक प्रक्रियांत उष्णता ऊर्जा बाहेर पडते किंवा ती शोषली जाते. 

/education/childrens-corner/93593f91c94d91e93e928/91593092a93093f92393e92e

घनरूप किंवा वायुरूप पदार्थापेक्षा द्रवात हा परिणाम प्रकर्षाने दिसतो. 

/education/childrens-corner/93593f91c94d91e93e928/91594592b940928

चहा, कॉफी, कोला इ. वनस्पतींमध्ये असलेले एक अल्कलॉइड . सूत्र C8 H10O2N4. चहा, कॉफी इ. पेयांमध्ये असलेला उत्तेजक गुण याच्यामुळेच असतो.

/education/childrens-corner/93593f91c94d91e93e928/92694d93093594d92f92e93e928-93593094d92392a91f-93593f91c94d91e93e928

द्रव्यमान  हा कोणत्याही पदार्थाचा स्वयंसिद्ध असा गुणधर्म आहे. 

/education/childrens-corner/93593f91c94d91e93e928/91594b932-917945938

दगडी कोळशाचे काही प्रकार हवेशिवाय तापविल्यास जो बाष्पनशील (उडून जाणारा) भाग निर्माण होतो त्यातून डांबर, अमोनिया इ. वेगळे केल्यावर जो वायू मिळतो त्यास कोल गॅस असे म्हणतात.

/education/childrens-corner/93593f91c94d91e93e928/908925930

जेव्हा कार्बन, हायड्रोजन व ऑक्सिजन असणाऱ्या संयुगाची संरचना R – O – R अशी असते, तेव्हा त्याला ईथर म्हणतात.

/education/childrens-corner/93593f91c94d91e93e928/915930942928-92a93993e-93893e927947-93894b92a947-92a94d93092f94b917-1

विद्यार्थांसाठी काही प्रयोग 

/education/childrens-corner/93593f91c94d91e93e928/91594393794d923-92a92693e93094d925

सर्वच्या सर्व आपाती प्रारण (पडणारी तरंगरूपी ऊर्जा) शोषून घेणारा आदर्श व काल्पनिक पदार्थ. याचा परावर्तनांक (परावर्तित प्रारण व आपाती प्रारण यांचे गुणोत्तर) शून्य असून शोषणांक (शोषण केलेले प्रारण व आपाती प्रारण यांचे गुणोत्तर) एक असतो. 

/education/childrens-corner/93593f91c94d91e93e928/92694c93292493893f902917-91594b92093e930940

भारतीय भौतिकीविज्ञ. ऊष्मागतिकी (उष्णता व यांत्रिक वा इतर ऊर्जा यांतील संबंधाचे गणितीय विवरण करणारे शास्त्र) व खगोलीय भौतिकी या विषयात संशोधन कार्य. 

/education/childrens-corner/93593f91c94d91e93e928/92694d93093594d92f-90692393f-92a94d93092493f92694d93093594d92f

पृथ्वीवर आढळणाऱ्या सर्वच द्रव्याच्या अणूंमध्ये धन विद्युत् भारीत प्रोटॉन व विद्युत् भाररहीत न्यूट्रॉन यांच्यापासून बनलेल्या धन विद्युत् भारित अणुकेंद्राभोवती ऋण भारित इलेक्ट्रॉन फिरत असतात; परंतु या तिन्ही कणांच्या प्रतिकणांचा पुढे शोध लागला.

/education/childrens-corner/93593f91c94d91e93e928/90992494d91594d93093e902924940-evolution

उत्क्रांती म्हणजे क्रमविकास. जीवसृष्टीत अविरत घडत राहणारी बदल-प्रक्रिया. या प्रक्रियेतून लाखो वर्षांच्या कालावधीत आदिजीवांमध्ये बदल होऊन अतिप्रगत प्राणी आणि वनस्पती उत्पन्न झाले आहेत. 

/education/childrens-corner/93593f91c94d91e93e928/908925930-92d94c92493f91593693e93894d92494d930

प्रामुख्यानेप्रकाशतरंगांचे माध्यम म्हणून एकोणिसाव्या शतकात याचे अस्तित्व शास्त्रीय जगात मान्यता पावले होते. 

/education/childrens-corner/93593f91c94d91e93e928/90693594392494d92493f92693094d936915

परिभ्रमण किंवा दोलन करणाऱ्या वस्तू स्थिर दिसाव्यात व त्यावरून त्यांच्या कंप्रता (दर सेंकदास होणारी परिभ्रमणे वा दोलन संख्या) मोजता याव्यात यासाठी वापरण्यात येणारे आवृत्तिदर्शक हे एक साधन आहे. 

/education/childrens-corner/93593f91c94d91e93e928/90593294d915932949907921-alkaloid

अनेक सजीवांत नैसर्गिक रीत्या तयार होणारी नायट्रोजनयुक्त व रासायनिक दृष्ट्या आम्लारीधर्मी संयुगे. निसर्गत: अल्कलॉइडे प्रामुख्याने वनस्पतींमध्ये आढळतात. 

/education/childrens-corner/93593f91c94d91e93e928/91592393594791793593094d927915

या प्रयुक्तीच्या साहाय्यानेइलेक्ट्रॉन,प्रोटॉन, तसेच ड्यूटेरॉन, आल्फा कण आणि अधिक भाराचे आयन  यांसारख्या धन वा ऋणविद्युत्‌ भारित कणांना उच्च ऊर्जा देता येते. 

/education/childrens-corner/93593f91c94d91e93e928/91594091f93f928947

कीटिनांचा शोध स्टॉडींजर यांनी १९०५ मध्ये लावला आणि CH2=C=O हे कीटीने विल्समोर यांनी १९०७ मध्ये बनविले. 

/education/childrens-corner/93593f91c94d91e93e928/90992d92f92a94d93092493f93094b927940-93593f92694d93093e935

अम्ले आणि क्षारके या उभयतांच्या क्रियेने स्वतःची H+ संहती बदलण्याच्या प्रवृत्तीला असा विद्राव प्रतिरोध करतो म्हणून त्याला उभयप्रतिरोधी विद्राव असे म्हणतात. 

/education/childrens-corner/93593f91c94d91e93e928/92c938942-926947-92594b92193e-91a91f91593e

ऊन किती तापलंय म्हणत तुम्ही तुमच्या मुलांना बाहेर पडूच देत नसाल, तर मोठेपणी त्यांचे दात लवकर पडणार आणि जाता-येता हाडं मोडणार, हे नक्की.

/education/childrens-corner/93593f91c94d91e93e928/92193f91d947932-90790291c93f928-90692393f-92c93e92f94b917945938-1

जैविक वायूचा वापर दळणवळणासाठी लागणारे इंजिन तसेच जनरेटरचा वापर करून वीजनिर्मिती करण्यासाठी करता येतो. 

/education/childrens-corner/93593f91c94d91e93e928/91593e932917923928947924940932-92c926932

कॅलेंडर म्हणजे पंचांगाचाच नवा अवतार. सूर्य, पृथ्वी आणि चंद्र यांच्या गतीमुळे होणारी कालाची पाच अंगे मानली गेली आहेत.

/education/childrens-corner/93593f91c94d91e93e928/91594592e

दूर सरकविलेला अनुगामी स्प्रिंगच्या साहाय्याने पूर्व स्थानावर येतो. काही प्रकारांत कॅम पूर्ण फेरा न करता एका मर्यादित कोनातच दोलन करतो

/education/childrens-corner/93593f91c94d91e93e928/90992a91594d93092e936940932-93593f91c94d91e93e92893693f91594d937923-905938947-90593893e935947

सत्यातेसाठी पुन्हा प्रयोग, प्रयोगांची आणि निसर्गाची निरीक्षणे व पाहण्या हा विज्ञानाचा आत्मा आहे. 

/education/childrens-corner/93593f91c94d91e93e928/93894d93592a94d928-90692393f-93593f91c94d91e93e928-92a93093894d92a930-93593f93094b927940-906939947924-91593e

मुळात संपूर्ण विज्ञान हे स्वप्न आणि अज्ञाताचं सुंदर विकसित पुष्प आहे.

/education/childrens-corner/93593f91c94d91e93e928/92193f91d947932-90790291c93f928-90692393f-92c93e92f94b917945938-2

/education/childrens-corner/93593f91c94d91e93e928/90793294791594d91f94d93094992894092f-93593f93593094d927915

या कार्याकरिता लागणारी विद्युत् ऊर्जा, ही मंडले कार्यान्वित करण्याकरिता लावलेल्या एकदिश (एकाच दिशेने वाहणाऱ्या) विद्युत् पुरवठ्यापासून मिळविली जाते. 

/education/childrens-corner/93593f91c94d91e93e928/90993794d92392493e

उष्णतेची जाणीव स्पर्शाने होऊ शकते; उष्णतेमुळे पदार्थात होणाऱ्या रंगातील व आकारातील फेरबदलामुळे तिच्या तीव्रतेचा अंदाज करता येतो.

/education/childrens-corner/93593f91c94d91e93e928/90f91592693f936-93593f92694d92f94192494d-92a94d93093593e939

संवाहकातून वाहणारा विद्युत् प्रवाह म्हणजे इलेक्ट्रॉनांचा प्रवाह असतो. जो प्रवाह नेहमी एकाच दिशेने वाहतो त्याला एकदिश प्रवाह म्हणतात. 

/education/childrens-corner/93593f91c94d91e93e928/91593092193e92a92693e93094d925

सर्व तरंगलांबींसाठी ज्याची उत्सर्जनक्षमता समान असते असा पदार्थ. 

/education/childrens-corner/93593f91c94d91e93e928/92193f91d947932-90790291c93f928-90692393f-92c93e92f94b917945938

/education/childrens-corner/93593f91c94d91e93e928/92a93094d92f93e935930923-90692393f-927930923947

पाण्याचा भरवशाचा आणि सततचा पुरवठा व्हावा यासाठी धरणं बांधण्याची आवश्यकता निर्माण झाली.

/education/childrens-corner/93593f91c94d91e93e928/91594b92c93e93294d91f

बॅसिल व्हॅलेंटाइन व पॅरासेल्सस (१४९३? – १५४१) यांच्या लिखाणात कोबाल्ट या शब्दाचा उल्लेख आढळतो. पण त्या पूर्वीचा निश्चित इतिहास माहीत नाही.

/education/childrens-corner/93593f91c94d91e93e928/915930942928-92a93993e-93893e927947-93894b92a947-92a94d93092f94b917-3

/education/childrens-corner/93593f91c94d91e93e928/90993794d92392493e92a94d93093e930923

उष्णता संवहनाच्या क्रियेमध्ये उष्णता एका अणूपासून दुसर्‍या अणूला, दुसर्‍यापासून तिसर्‍याला, अशी मिळत जाऊन उष्णतेचे संक्रमण होते

/education/childrens-corner/93593f91c94d91e93e928/91594593293f92b94b93094d92893f92f92e

एक मानवनिर्मित घनरूप मूलद्रव्य. चिन्ह Cf. अणुक्रमांक (अणुकेंद्रातील प्रोटॉनांची संख्या) ९८; अणुभार २४६;

/education/childrens-corner/93593f91c94d91e93e928/92893f93094d91c902924941915940915930923

शस्त्रक्रिया कक्ष नेहमी पूर्ण निर्जंतुक ठेवावे लागते. फॉर्मॅलिनाचे ठराविक संहतीचे द्रावण व पोटॅशियम परमँगनेट वापरून त्याची वाफ कक्षामध्ये सोडतात. शस्त्रक्रियेआधी त्वचा आयोडीन द्रावणाने स्वच्छ करतात.

/education/childrens-corner/93593f91c94d91e93e928/91492694d92f94b91793f915-90793294791594d91f94d93094992893f915940

इलेक्ट्रॉनीय मंडलांच्या  कार्याची विविधता आणि कार्य करण्याचा वेग व अचूकता यांमुळे त्यांचा उपयोग औद्योगिक क्षेत्रात फार मोठ्या प्रमाणात होऊ लागला आहे. 

/education/childrens-corner/93593f91c94d91e93e928

या विभागात विज्ञानाची माहिती, प्रयोग देण्यात आले आहेत.

या विभागात विद्यार्थीसाठी आवश्यक असलेल्या शालेय अभ्यासक्रम, विज्ञानाची पुस्तके व खेळणी, सामान्य ज्ञान, भारतीय इतिहास, कथा, कविता, गाणी या विषयांची माहिती देण्यात आली आहे.