प्रस्तावना राष्ट्रीय अभ्यासक्रम आराखडा (National Curriculum Framework – NCF) 2025 नुसार शालेय शिक्षण पद्धतीत महत्त्वाचे बदल करण्यात आले आहेत. या बदलांचा मुख्य उद्देश विद्यार्थ्यांना त्यांच्या आवडीनुसार, क्षमतेनुसार आणि शिकण्याच्या गतीनुसार शिक्षण घेण्याची संधी देणे हा आहे. Personalized Learning Pathways या संकल्पनेद्वारे माध्यमिक स्तरावर (Secondary School) सेमिस्टर-आधारित मूल्यमापन आणि विषय निवडीची लवचिक व्यवस्था लागू करण्यात येत आहे. या नव्या व्यवस्थेत पालकांची भूमिका अत्यंत महत्त्वाची ठरते. Personalized Learning Pathways म्हणजे काय? Personalized Learning Pathways म्हणजे विद्यार्थ्यांना एकाच ठराविक अभ्यासक्रमात अडकवण्याऐवजी त्यांच्या आवड, क्षमता आणि भविष्यकालीन उद्दिष्टांनुसार शिक्षणाचा मार्ग निवडण्याची मुभा देणे. NCF 2025 अंतर्गत विद्यार्थी विज्ञान, गणित, मानवशास्त्र, कला, व्यावसायिक शिक्षण अशा विविध विषयांचे मिश्रण निवडू शकतात. यामुळे “एकच मार्ग सर्वांसाठी” ही पद्धत बदलत आहे. NCF 2025 मधील प्रमुख बदल सेमिस्टर-आधारित मूल्यमापन - वार्षिक परीक्षांऐवजी वर्षात दोन सेमिस्टरमध्ये मूल्यमापन केले जाईल. यामुळे विद्यार्थ्यांवरील ताण कमी होतो आणि सातत्यपूर्ण शिकण्यावर भर दिला जातो. विषय निवडीतील लवचिकता - विद्यार्थी माध्यमिक स्तरावर विविध विषयांची निवड करू शकतात. उदाहरणार्थ, विज्ञानासोबत कला किंवा संगणक विषय घेणे शक्य होईल. कौशल्य - आधारित शिक्षणफक्त पाठांतराऐवजी कौशल्य, समज, प्रयोग आणि अनुप्रयोग यांवर भर दिला जातो. पालकांनी कसे मार्गदर्शन करावे? विद्यार्थ्यांच्या आवडी समजून घ्या पालकांनी मुलांच्या आवडी, ताकद आणि अडचणी समजून घेणे आवश्यक आहे. विषय निवड ही केवळ गुणांवर आधारित नसावी. शाळेतील मार्गदर्शनाचा उपयोग कराशाळांमधील शिक्षक, समुपदेशक (counsellors) आणि करिअर मार्गदर्शन सत्रांचा उपयोग करावा. मूल्यमापन पद्धती समजून घ्यासेमिस्टर मूल्यमापन, प्रकल्प, अंतर्गत मूल्यांकन यांचे महत्त्व पालकांनी समजून घ्यावे. ताण कमी ठेवणे - नवीन पद्धतीमुळे पालक आणि विद्यार्थी दोघांनाही गोंधळ होऊ शकतो. अपेक्षांचा ताण न वाढवता शिकण्याच्या प्रक्रियेला पाठबळ द्यावे. विद्यार्थ्यांसाठी फायदे आवडीप्रमाणे विषय निवडण्याची मुभा सतत मूल्यमापनामुळे शिकण्यात सातत्य करिअरच्या विविध मार्गांसाठी तयारी आत्मविश्वास आणि निर्णयक्षमता वाढते आव्हाने आणि काळजी योग्य माहिती नसल्यास चुकीची विषय निवड होऊ शकते पालकांना नव्या प्रणालीची सवय लागण्यास वेळ लागू शकतो सर्व शाळांमध्ये समान सुविधा उपलब्ध नसण्याची शक्यता निष्कर्ष NCF 2025 अंतर्गत Personalized Learning Pathways ही शालेय शिक्षणातील महत्त्वाची सुधारणा आहे. पालकांनी या बदलांची माहिती घेऊन, शाळांशी संवाद ठेवून आणि मुलांच्या आवडींना प्राधान्य देऊन योग्य निर्णय घ्यावा. योग्य मार्गदर्शन मिळाल्यास ही प्रणाली विद्यार्थ्यांच्या सर्वांगीण विकासासाठी उपयुक्त ठरू शकते.